موضوع: <-PostCategory->
نویسنده: حسين كبريتي
1390/02/08 
محمد رضا عابدى شاهرودى، از نویسندگان و پژوهشگرانِ جوانى است که تا به حال چهار عنوان از وى به نامهاى:
محمد رضا عابدى شاهرودى، از نویسندگان و پژوهشگرانِ جوانى است که تا به حال چهار عنوان از وى به نامهاى: کتاب شیطان (ادبیات شیطانى)، آیههاى مسخ (ادبیات شیطانى)، غیب نما (مجموعه داستان درباره امام زمان) و رها شده (مجموعه داستان کوتاه) به چاپ رسیده است. همچنین ایشان مؤسس و مدیرِ کمپینِ بین المللى اسلام دنیا را فتح خواهد کرد، در حوزه فضاى مجازى هستند. جدیدترین پژوهشِ این نویسنده جوان که قرار است در نمایشگاهِ کتابِ امسال ارائه شود، پژوهشى درباره شیطانپرستى است که به همتِ پژوهشگاهِ فرهنگ و اندیشه اسلامى، آماده شده است. گفتگوى ما درباره این پژوهش و ماجراهاى پیرامونش است.
روات حدیث: آقاى عابدى شاهرودى، امروزه نگرانیهاى زیادى درباره ترویجِ فرهنگِ شیطان پرستى در سطحِ جامعه و حتى خانوادهها وجود دارد. از جوانانى که با آرایشها و سبکِ لباسِ پوشیدنِ شیطان پرستى در جامعه حضور دارند تا گروههاى زیر زمینى و اخبارِ وحشتناکى که از روابطِ نامشروعِ آنان به گوش مىرسد. نظرِ شما به عنوانِ متخصصى که در این حوزه فعالیت و پژوهش مىکنید، چیست؟
عابدى شاهرودى: بسم الله الرحمن الرحیم، الحمد لله رب العالمین و اما بعد، من با شما موافق نیستم. چیزى که ما در سطحِ عمومىِ جامعه با آن روبرو هستیم، شیطان پرستى نیست.
روات حدیث: اما ما در جامعه زندگى مىکنیم و به راحتى این علامتها و نشانههاى شیطان پرستى را مىبینیم و اخبارش را مىشنویم!؟
عابدى شاهرودى: دقیقا به همین دلیل این پژوهش که به عنوانش پژوهشى درباره شیطان پرستى است، آغاز شد. بگذارید از ابتدا شروع کنیم. مسائلى در جامعه جهانى وجود دارد که ما از آنها آگاهى نداریم و به علتِ همین عدمِ آگاهى، در برخوردِ با آنان دچار تحلیلهاى اشتباهى مىشویم و همین تحلیلهاى اشتباه، باعثِ به وجود آمدنِ برنامههاى اشتباه مىشود. دقیقا همین ماجرا، ماجراى ما و شیطان پرستى است. به علتِ آنکه ما در حوزه فضاى بازِ اطلاعات، پیشینه قابلِ توجهى نداریم، اطلاعاتِ درباره شیطان پرستى به اشتباه در ذهنِ بسیارى جا خوش کرده و عادت بر این شده که هر چیزى که از آن خوشمان نمىآید، یا مدل یا آرایشش به نظرمان عجیب و غریب مىرسد، فى الفور منتسب به شیطان پرستى شود، حال آنکه به اندازه فاصله زمین تا ماه، میانِ آنها فاصله است.
روات حدیث: یعنى مىفرمایید این چیزى که ما به عنوان شیطان پرستى مىشناسیم، شیطان پرستى نیست!؟
عابدى شاهرودى: در بیشتر مواردِ این طور است. بگذارید مثال بزنم. شاید جوانانى در جامعه ما وجود داشته باشند که به پارتىهاى مختلط مىروند، البته احتمالش کمى بیشتر از شاید است، اما در هر حال، مطمئنا مواد مصرف مىکنند، الکل مىنوشند، حتى روابط نامشروع دارند، همین ماجرا، به یک تیترِ بزرگ بر روى یک نشریه زرد مىشود که پارتى شیطان پرستان در خیابان جردن تهران. عمده هدف من در این پژوهش، تفاوت قائل شدنِ میان مفهومى است که ما از شیطان پرستى مىشناسیم. دست زدن به اعمال شیطانى یک چیز است، و پرستش شیطان یک مسئله کاملا مجزا. من و شما هم اگر دروغ بگوییم، غیبت کنیم و یا تهمت بزنیم، دچار یک حرکت و عمل شیطانى شدهایم، اما هیچکدام شیطان پرست نیستیم. شیطان پرستى یک مفهوم خود ساخته نیست، بلکه یک تاریخ پشت سر دارد. بسیارى از چیزهایى که ما به این عنوان مىشناسیم، اساسا ارتباطى با شیطان پرستى ندارد و به همین دلیل در تحلیل و نتیجهگیرى، ما را دچار مشکل مىکنند. فرضا ما مىخواهیم جلوى ترویجِ موسیقى رپ را
بگیریم، راحترین کار براى مسئولانِ فرهنگى، چسباندنِ برچسبِ شیطان پرستى به این نوع موسیقى و فرهنگ است، حال آنکه خاستگاهِ موسیقى رپ، فرهنگِ عامه و زندگى عامه است که مثلاً در میانِ محلههاى سیاه پوست نشینِ آمریکا و بعد از آن در سایرِ نقاطِ دنیا جریان دارد.
روات حدیث: پس هدف از این پژوهش، تفاوت گذاشتن میان آن چیزهایى است که ما به اشتباه به عنوان شیطان پرستى مىشناسیم.
عابدى شاهرودى: بله، و تمایز میانِ مراحلِ شیطان پرستى.
روات حدیث: توضیح بفرمایید درباره بخشهاى مختلف این پژوهش که از چه قسمتهایى تشکیل شده است.
عابدى شاهرودى: این پژوهش در پنج دفتر آماده است. دفتر اول درباره تاریخ و اساطیر و افسانههاى شیطان پرستى است. از شیاطینى که تا به حال موردِ پرستش قرار گرفتند تا دنیاى جادوگرانى که ادعاى رابطه با شیطان را داشتهاند. از دنیاى تاریکى به جهانِ دوزخ و از آنجا به سرزمینهاى رویایىِ شیطان پرستان که تقریبا تا قرن هجدهم را شامل مىشود. دفتر دوم درباره شیطان پرستى در زمان معاصر است که از قرن نوزدهم تا زمانِ حال را شامل مىشود. دفتر سوم درباره شیطان پرستى در دنیاى موسیقى و خصوصا موسیقى متال است و صد البته تمایز میانِ بندهاى متال. مثلاً در اینجا ممکن است ما به لباسهاى عجیب و غریب و آرایشِ ترسناکِ آنان نگاه کنیم و فکر کنیم که شیطان پرست هستند، حال آنکه مثلاً در نزدِ بندهاى متالِ شمال اروپا و کشورهاى اسکاندیناوى، شیطان یک موجود خیالى ساخته کلیساى کاتولیک است که آنان هیچ اعتقادى به او ندارند و دغدغهشان، ادیانِ باستانى شمالِ اروپاست. آن لباسها و آن موسیقى، دقیقا به جهتِ زنده کردنِ خدایانِ باستانىشان است. ممکن است به شرک متهم شوند، ولى شیطان پرست نیستند. هر چند مىتوان به بندهاى بسیار زیادى اشاره کرد که کاملاً شیطان پرست هستند که عموما در دنیاى مسیحى – یهودى زندگى مىکنند. دفتر چهارم درباره شیطان
پرستى در سینما و معرفى بعضى از فیلمهاى برجسته با این موضوع است و بالاخره در دفتر پنجم که به شیطان پرستى در جامعه خودمان مىپردازد.
روات حدیث: پس ما در مرحله در واقع قبل از پژوهش قرار داریم. اینکه اگر بخواهیم درباره شیطان پرستى بیشتر بدانیم، چه چیزهایى به این حوزه مربوط هستند و چه چیزهایى به اشتباه به این حوزه وارد شدهاند.
عابدى شاهرودى: بله، چون مثلِ این مىماند که یک بیمار به ما مراجعه کند و ما با یک داروى اشتباه، او را به کشتن دهیم. بیمارِ بیچاره، دچار عارضه قلبى شده ولى ما به او تجویزى مىکنیم که مربوط به معده است، هر چند داروى ما، داروى خوبى است، ولى فقط به کارِ دردِ خودش مىآید و کمکى به بیمار ما نمىکند. اگر ما مىخواهیم با این بیمارى مبارزه کنیم، ابتدا باید آن را همانطورى که هست بشناسیم، خصوصا در هنگامى که موجى از توهمات فانتزى و حتى کمیک که ماحصلِ چسباندن چند نقطه در یک اتاق به هم و رسیدن به یک علامتِ شیطانى در هر خانه و پشت پول و چند ساختمان است، ذهنِ جامعه را به خود جلب کرده است. این در حالى است که من مىتوانم از میانِ فاصله ماه و زمین، با توسل به همین توهمات، بیشتر از صد نمادِ شیطانى استخراج کنم و آن را به فرشتگان نسبت دهم.
روات حدیث: پس بگذارید سؤال اصلى را این جور بپرسم که آیا ما با چیزى به نامِ شیطان پرستى در جامعه خودمان روبرو هستیم؟
عابدى شاهرودى: بله، هستیم، اما نیاز به توضیح دارد. شما در فلسفه دین که یک فلسفه غربى است و هنوز در فلسفه اسلامى رسوخ نکرده، با شبهات و مواردى روبرو مىشوید که صرفا ناظر به دنیاى مسیحى – یهودى است. اساسا بسیارى از مواردى که آنان مىگویند، قابلِ اجرا و قابلِ انطباق در فلسفه ما نیست. اگر ما بخواهیم یک فلسفه دینِ اسلامى داشته باشیم، باید یک بنیادِ نوین ایجاد کنیم. به همین سیاق، آنچه که امروزه (صرفه نظر از تاریخِ شیطان پرستى در دوران باستان) مىگذرد که خصوصا در دنیاى غرب ترویج مىشود، ناظر به همین تعلیماتِ مسیحى – یهودى است که ارتباطِ معنایى و فرهنگىِ زیادى با جامعه ما نمىتواند برقرار کند. اما ما با این حال در جامعه خودمان (صرفه نظر از تمایزى که میان آنچه واقعا شیطان پرستى هست با آنچه که نیست مىگذاریم) با این مسئله روبرو هستیم، اما نام گذارىِ روى آن باید به دقت انجام شود.
آنچه که ما امروزه در صحنِ واقعىِ جامعه مىبینیم، بحرانِ شیطان پرستى در جوانان نیست، بلکه بحرانِ بى هویتى است که باعث مىشود چشمهایشان را ببندند و هر چیزى که از غرب و شرق مىآید را کورکورانه دنبال کنند.
روات حدیث: و حالا باید در برابرش چه کار کرد؟
عابدى شاهرودى: این دیگر چیزى است که من برنامهاى برایش ندارم، زیرا کارِ من تحقیق و پژوهش و نشانِ آن چیزى است که وجود دارد یا ممکن است در آینده به سراغِ ما آید، یا راهِ اشتباهى است که داریم آن را مىرویم، اما برنامههاى اجرایى آن بر عهده مسئولانِ اجرایى و فرهنگى است که باید درباره آن نظر بدهند. اگر ما یاد مىگرفتیم که هر کدام از ما، فقط در حیطهاى که در آن تخصص و تجربه دارد، سخن بگوید، شاید دچارِ این بحرانها نمىشدیم. اما هنوز دیر نیست و امید داریم که بتوانیم بر این بحران غلبه کنیم، اما گام اول، این است که هر کدام پایمان را به اندازه گلیمى که داریم دراز کنیم.
روات حدیث: ممنون از شما به خاطرِ وقتى که به ما دادید.
نظرات شما عزیزان: